Từ khi ra đời (3/2/1930), Đảng Cộng sản Việt Nam đã ý thức rất rõ vai trò sống còn của công tác tư tưởng trong sự nghiệp cách mạng. Chỉ ít tháng sau, ngày 1/8/1930, Ban Cổ động và Tuyên truyền của Đảng đã xuất bản tài liệu “Ngày Quốc tế đỏ 1/8” lên án chiến tranh đế quốc, kêu gọi giai cấp công nhân và các tầng lớp nhân dân vùng lên chống đế quốc xâm lược, chống áp bức bóc lột, phản đối chiến tranh phi nghĩa, bảo vệ hòa bình, bảo vệ Liên bang Xô viết, ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc, kêu gọi binh lính đoàn kết với Nhân dân, hưởng ứng cuộc đấu tranh chống chiến tranh đế quốc.

Ngày 1/8 trở thành một mốc son trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng, gắn liền với sự ra đời của tài liệu quý, đánh dấu một hoạt động rất có ý nghĩa trong công tác Tuyên giáo của Đảng. Với ý nghĩa đặc biệt này, năm 2000, Bộ Chính trị khóa VIII quyết định lấy ngày 1/8 hằng năm làm Ngày truyền thống công tác Tư tưởng - Văn hóa của Đảng. Năm 2007, sau khi Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương và Ban Khoa giáo hợp nhất thành Ban Tuyên giáo Trung ương, Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa X quyết định lấy ngày 1/8 hằng năm làm Ngày truyền thống công tác Tuyên giáo của Đảng.

Dấu ấn lịch sử đầu tiên và sáng rõ nhất là công tác Tuyên giáo đã góp phần xây dựng, phát triển phong trào cách mạng, khơi dậy và phát huy cao độ tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh cách mạng, thực hiện thắng lợi cuộc Cách mạng tháng Tám 1945, giành chính quyền về tay Nhân dân. Trong giai đoạn 1945 - 1954, công tác Tuyên giáo đã tham gia tích cực và hiệu quả vào nhiệm vụ huy động sức người, sức của cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Giai đoạn 1954 - 1975, công tác Tuyên giáo đã đồng hành cùng Nhân dân cả nước tiến hành kháng chiến chống Mỹ cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.

Tiếp đó, trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa (giai đoạn 1975 - 2026); công tác Tuyên giáo đã góp phần củng cố niềm tin, nâng cao đoàn kết, nâng cao ý chí quyết tâm trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân, nhất là luôn tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Những nỗ lực của ngành Tuyên giáo đã góp phần giúp Đảng ta vững vàng chèo lái con thuyền đất nước vượt qua thời kỳ mà có lúc đất nước ở thế “ngàn cân treo sợi tóc” do khó khăn về kinh tế, đời sống, do chiến tranh, do tác động của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế...

Trải qua lịch sử 96 năm xây dựng và phát triển, cơ quan chuyên trách làm công tác Tuyên giáo của Đảng đã có những tên gọi khác nhau với những lần chia tách, hợp nhất để phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của mỗi giai đoạn cách mạng; song trong bất cứ giai đoạn nào, công tác Tuyên giáo luôn giữ được vị trí, vai trò quan trọng trong công tác lãnh đạo của Đảng, đóng góp to lớn vào công cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất và xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc, là niềm tự hào của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Ngành Tuyên giáo đã thể hiện rõ vai trò “đi trước mở đường, đi cùng thực hiện, đi sau tổng kết”, đóng góp to lớn vào công cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất và xây dựng đất nước.

Trong giai đoạn hiện nay, khi Đảng, Nhà nước thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; vận hành chính quyền địa phương 02 cấp, công tác Tuyên giáo đã kịp thời vào cuộc, chủ động tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, tạo sự đồng thuận trong xã hội; đây là ví dụ điển hình về sự nhạy bén, tính dự báo và tính chiến đấu mạnh mẽ của công tác Tuyên giáo trong điều kiện chuyển đổi mô hình chính quyền, tổ chức bộ máy ở cấp cơ sở; giữ vai trò trọng yếu trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, định hướng dư luận xã hội, giữ vững niềm tin của nhân dân vào sự nghiệp cách mạng.

Đất nước ta đang đứng trước nhiều vận hội to lớn nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức; công tác Tuyên giáo luôn chủ động phát huy vai trò tiên phong trong thực hiện thắng lợi các nghị quyết Trung ương, chỉ thị của Bộ Chính trị, Ban Bí thư; tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân; đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới; lan tỏa sâu rộng giá trị nhân văn, tinh thần cống hiến, ý chí vượt khó, khát vọng vươn lên của dân tộc; chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ Tuyên giáo đủ tâm, tầm, tài, trách nhiệm.

96 năm qua, dưới ngọn cờ vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, công tác Tuyên giáo đã có những cống hiến xuất sắc và trưởng thành vượt bậc qua các thời kỳ lịch sử cách mạng, là niềm tự hào của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và nhất là thế hệ những cán bộ đã và đang công tác trong ngành Tuyên giáo.

Chặng đường 96 năm đã khẳng định vị thế đặc biệt của ngành Tuyên giáo, lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - lý luận của Đảng; từ hạt nhân đầu tiên gieo mầm lý tưởng cách mạng, đến đội ngũ vững vàng, chuyên nghiệp hôm nay, ngành Tuyên giáo luôn là “ngọn đèn soi đường”, góp phần làm nên sức mạnh chính trị tinh thần to lớn trong mọi thắng lợi của cách mạng. Phát huy truyền thống vẻ vang, tin tưởng rằng công tác Tuyên giáo sẽ tiếp tục khẳng định là một trụ cột quan trọng của công tác xây dựng Đảng, góp phần xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của toàn Đảng, giữ vững niềm tin của Nhân dân và thắp sáng khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.